Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Ukraine. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Ukraine. Pokaż wszystkie posty

Galicyjskie delicje / 17.07.2021 - 18.07.2021

Lwów to idealny kierunek na tak lubiane przeze mnie wypady weekendowe, jest blisko, niedrogo, mozna dobrze zjesc, napic sie i poczuc nieco oldschoolowy klimat dawnego ZSRR. Na Kresy ruszam na pokladzie PLL LOT, tym razem jest o tyle egzotycznie, ze na trasie Warszawa-Lwow podstawiono samolot Boeing 737 MAX 8, ktory przywrocono do sluzby calkiem niedawno po niemal dwuletnim uziemieniu. Tym razem nie ma jednak mowy o zadnej awarii a nad bezpieczenstwem zalogi czuwa znany z programu Operacja LOT instruktor Jarosław Wieczorek, punktualnie o 13:30 ladujemy na Ukrainie – szybkie sprawdzenie paszportu, potwierdzenia szczepienia i ubezpieczenia, odbior bagazu rejestrowanego i juz jestem poza terenem terminala. Okazuje sie, ze z powodu remontu bulwaru im. Stepana Bandery nie kursuje trolejbus numer 29 z lotniska pod uniwersytet, ruszam wiec w strone miasta i na wiekszym skrzyzowaniu udaje mi sie dostac na poklad innego autobusu jadacego w kierunku centrum, bilet kosztuje obecnie 10 hrywien, platnosc gotowka u kierowcy. Poniewaz to juz moj trzeci pobyt we Lwowie orientuje sie nieco w miescie i bez wiekszych przygod docieram do hotelu Ibis Styles, gdzie zarezerwowalem sobie nocleg na pobyt, klimatyzwany pokoj to zdecydowanie to, czego mi teraz trzeba, w miescie jest bowiem ok. 30 stopni. Poniewaz jest pora obiadowa takze i ja postanawiam cos przekasic, nieopodal zlokalizowana jest Puzata Chata, gdzie klasycznie wybieram barszcz ukrainski oraz kotlet po kijowsku a do tego kompot truskawkowy, omomom ;) Na deser jeszcze McFlurry z McDonald’s w polewie marakujowej i juz mozna ruszac na spacer po miescie – kieruje sie tym razem na Cmentarz Łyczkowski, gdyz podczas poprzednich wizyt nie mialem okazji go odwiedzic a to miejsce na pewno warto zobaczyc. Po spacerze po nekropolii wracam na lwowski Rynek, ktory o tej porze tetni zyciem, jest cale mnostwo turystow czy tez mieszkancow, ludnosc raczej lokalna, jezyka polskiego tym razem o dziwo nie slychac. Przechodze obok restauracji J.A. Baczewski i udaje sie do znanego z Polski lokalu Pijana Wisnia, gdzie serwowa na jest wysmienita nalewka wisniowa, tym razem w wersji na zimno. Wizyta we Lwowie nie bylaby zaliczona bez wizyty w kawiarni Lviv Croissants, bardzo podoba mi sie ta sieciowka, gdzie serwowane sa croissanty z przeroznym nadzieniem na goraco a do tego obowiazkowo kawa czy nawet kakao :) W drodze powrotnej wstepuje jeszcze do hipermarketu Arsen, trzeba zaopatrzyc sie w arsenal ukrainskich przysmakow jak chalwa, rozpuszczalne kawy smakowe czy jogurty Danone. Ciezszy o dwie torby wracam do hotelu, jeszcze tylko aperol w ramach statutowego welcome drinka i czas do spania.

W niedzielny poranek wybudzam sie rzeski i gotowy do dzialania, po obfitym sniadaniu w hotelowej restauracji potwierdzam na recepcji pozne wymeldowanie i spacerowym krokiem udaje sie w strone dworca kolejowego, bardzo podoba mi sie ten majestatyczny gmach i chce ponownie go zobaczyc. Mam szczescie, bo akurat na peron wtaczaja sie dwa pociagi dalekobiezne, te ukrainskie niebieskie wagony wygladaja wedlug mnie niczym pociagi pancerne, czesto dodatkowo okratowane, niezwykle ciezkie, ale najwazniejsze, ze spelniaja swoja role. Na dworcu jest ruch jak w ulu, widac, ze tam kolej nie jest w takim kryzysie jak w Polsce a moze akurat trafiam na godziny szczytu. Milo popatrzec na tlumy podroznych z bagazami. Wieczorem i ja zamieniam sie w podroznika, jednak nie jest to oczywiscie pociag, a samolot. Samolot B737 800 jest pelen, trafiam na miejsce przy scianie, wiec nawet nie moge sobie dobrze wyjrzec przez okno, ale tym razem za wiele nie widac, bo przez caly niemal rejs lecimy w chmurach, pod nami front burzowy, z tego tytulu nie ma takze serwisu, wiec na Putke ze szpinakiem bede musial jeszcze poczekac nieco ponad dwa miesiace ;) Do zobaczenia w przestworzach!

Charkow w sam raz na weekend / 21.09.2019 - 22.09.2019


Sobotni poranek to dobry czas na poczatek weekendowego wypadu na Ukraine. Korzystajac z polaczen linii WizzAir udalo mi sie stworzyc weekendowke na trasie Katowice-Charkow-Wroclaw, dni urlopowe sa dla mnie na wage zlota, rejsy weekendowe to moja specjalnosc, szkoda tylko, ze mieszkajac w Warszawie musialem tym razem korzystac z polaczen „zamiejscowych”, ale taka jest czasem cena podrozowania. Charkow wielu osobom pewnie kojarzy sie z ostatnim konfliktem zbrojnym miedzy Rosja u Ukraina, tymczasem na miejscu okazuje sie byc zupelnie bezpiecznie. Mnie zas Charkow zapadla w pamiec z racji slynnej juz kontuzji goleni prawej prezydenta Aleksandra Kwasniewskiego. Pamietacie? :-P
Rejs linii WizzAir na trasie KTW-HRK jest dla mnie nieco wyjatkowy, to bowiem moj 500. lot w zyciu, swietuje moj maly jubileusz w powietrzu i postanowiam go uczcic kawa na pokladzie „rozowej landrynki”. :D Lot przebiega zgodnie z planem, miejsce 26E niestety nie jest zbytnio komfortowe, ale ok. 1 h 40 minut lotu jest do przezycia. Na deser czeka nas jeszcze odejscie na drugi krag, to juz trzecie moje przerwane podejscie do ladowania w ostatnim czasie, emocje zatem gwarantowane. Po wyjsciu z rozowego Airbusa pieszo docieramy do budynku terminala, tam nastepuje szybka kontrola dokumentow i juz znajduje sie w hali przylotow, gdzie czeka calem spora grupka osob oczekujacych na swoich bliskich, na pokladzie byli niemal wylacznie obywatele Ukrainy, nic wiec dziwnego, ze pojawia sie taki tlumek. Po wyjsciu kieruje sie do kawiarni, przy americano i rogaliku z malinami relaksuje sie po rejsie a pozniej juz docieram napobliski  przystanek trolejbusa numer 5, skad za jedyne 6 hrywien docieram do centrum miasta (petla przy ul. Uniwersyteckiej). Pierwsze wrazenia z podrozy trolejbusem to szerokie arterie z postsowieckimi blokami, sporo blaszanych hal, budek i przybudowek masci wszelakiej, na ulicy pelno rozklekotanych pojazdow (zdezelowane tramwaje typu Tatra), ale tez i nowoczesniejszych aut, przypomina mi to nieco Polske lat 90., mozna cofnac sie w czasie lecac z Polski stosunkowo niedaleko. Jak dobrze, ze juz nie trzeba ogladac takiej rzeczywistosci. Trzeba jednak przyznac, ze w Charkowie preznie dzialaja 3 linie metra, Warszawie do takiej siatki polaczen jeszcze daleko.
Pobyt na Ukrainie to dla mnie przede wszystkim okazja do skosztowania specjalow lokalnej kuchni w Puzatej Chacie (barszcz ukrainski, kotlet kijowski, pierozki) czy kawiarnianej sieciowce Lviv Croissants serwujaca kawe oraz rewelacyjne rogaliki z bardzo urozmaiconym nadzieniem. Kawiarnie na Ukrainie znajdziemy niemal na kazdym kroku, od malych stoisk w podziemiach metra do nowoczesnych lokali rozsianych po miescie (np. Aroma Kava, Sweeter, Kulynychi). Z zewnatrz odwiedzam liczne cerkwie, ich zlote kopuly i kolorowe fasady maja w sobie cos magicznego, przyciagaja z daleka swoim blaskiem. Uwage zwracaja liczne i czyste parki, warto tez sprawdzic, jak dzisiaj prezentuje sie gmach Dzierżpromu, ktory stanowi doskonaly przyklad architektury sowieckiej wczesnego ZSRR. Samo miasto nie ma w sobie moze zbyt wiele uroku, jednak dla mnie kazda odskocznia do innego miejsca to bardzo dobra forma rozrywki. Warto skorzystac, jesli mamy taka mozliwosc.
Rejs powrotny w niedzielny wieczor do Wroclawia rowniez jest bardzo mocno wypelniony, gro podroznych stanowi kwiat ukrainskiej emigracji, tym razem na szczescie mam miejsce 9C, wiec moge chociaz lekko rozprostowac nogi. Kapitan Adam Dziki gladko prowadzi wieczorny rejs do Wroclawia, niemal przez caly lot widac pod nami swiatla mijanych miejscowosci, niebo jest bezchmurne i nie wystepuja turbulencje a we Wroclawiu ladujemy sporo przed czasem, dzieki czemu bez problemu docieram na czas na dworzec na nocny pociag IC Karkonosze. Do zobaczenia na pokladzie i na Ukrainie juz niebawem!

Arabskie klimaty / 19.06.2019 - 23.06.2019


Zwykle kiedy w Polsce ma miejsce dlugi weekend, ja melduje sie w pracy i w ten sposob zyskuje dodatkowy dzien wolnego do puli urlopowej, ale tym razem postanowilem zrobic wyjatek od reguly i udaje sie na krotki wypad juz w srode. O 04:00 rano na Lotnisku Chopina jest jeszcze pusto, ale na plecach czuc juz oddech licznych pasazerow rejsow czarterowych – mam nad nimi te przewage, ze nie stoje w kolejce do nadania bagazu, gdyz tym razem podrozuje tylko z bagazem podrecznym w taryfie First Minute linii Ukraine International Airlines. Samolot  do Kijowa KBP (z nocowania w WAW) znajduje sie juz przy gate, ale jak na zlosc boarding znacznie sie w tym dniu opoznia. Punktualny start jest dla mnie o tyle istotny, ze niecale 2 h pozniej mam odlot rejsu UIA do Kairu, ktory jest na oddzielnej rezerwacji, wiec w przypadku opoznienia rejsu przylotowego zostaje w czarnej d****. W koncu udaje sie jakos zapakowac wszystkich pasazerow i wystartowac w kierunku wschodnim, a na samym lotnisku Boryspol mam jeszcze nawet czas na kawe o przeglad pasazerow odlatujacych moim rejsem. Okazuje sie, ze samolot B737 jest bardzo mocno wypelniony, kiedy odbijam karte pokladowa pojawia sie komunikat „seating issue” i zostaje mi wydrukowana nowa karta z miejscem 1B. Niestety, nie byl tu upgrade, a raczej downgrade, gdyz okazuje sie, ze przydzielone mi miejsce zwykle jest zlozone i funkcjonuje w klasie biznes jako „przegrodka” miedzy dwoma siedzeniami gwarantujac pasazerom wieksza swobode. Z moich obserwacji wynika, ze wspomniane miejsce ma zdecydowanie inne parametry niz fotel standardowy, sam ledwo sie w nim zmiescilem, a musze przyznac, ze moje gabaryty do obfitych na pewno nie naleza. 3 godziny w tym samolocie to droga przez meke, oczywiscie o posilku mozna tylko pomarzyc. Kiedy juz dolatujem nad Afryke wypatruje przez okno sladow egipskiej stolicy, z gory ladnie widac piramidy, meandry Nilu oraz rozmiar tej aglomeracji. Spodziewalem sie barakow i budynkow z blachy falistej, a tymczasem Kair moze pochwalic sie pieknymi gmachami i wiezowcami, takze samo lotnisko do najbrzydszych nie nalezy. Niestety, komunikacja publiczna mocno kuleje, zdecydowanie polecam zaprzyjaznic sie z Uberem, ktory w przystepnej cenie dowiezie nas do centrum miasta. Moge z czystym sumieniem polecic nocleg w butikowym hotelu Tahrir Plaza Suites, miejsce ma niesamowity potencjal i prezentuje sie rewelacyjnie, kazdy pokoj poswiecony jest innego bostwu, pokoje sa eleganckie, dobrze wyposazone, a rano serwowane jest w nich sniadanie kontynentalne. Dawno tak pozytywnie sie nie zaskoczylem.
Kair to przede wszystkim piramidy, kiedy srodowego wieczora docieram do Gizy (polecam przejazdzke metrem!) wejscie do glownego kompleksu jest juz zamkniete, ale monumentalne ostroslupy sa dobrze widoczne z daleka. W Kairze zwraca uwage ruch uliczny, tutaj pieszy takze jest bez szans, wszyscy kierowcy notorycznie uzywaja klaksonow  a co ciekawe nagle na jezdnie moze wparowac ... wielblad :D Wrazenia niezapomnianie! Nie bylbym soba gdybym nie udal sie do hipermarketu Carrefour, po wyjsciu z ktorego czulem sie obladowy niczym wspomniany wyzej wielblad. Na kolejny odcinek trasy Kair-Dubaj przysluguja mi az dwie sztuki bagazu rejestrowanego, wiec moge pozwolic sobie na wieksze zapasy. Oczywiscie pojawienie sie bialego turysty w busiku do stacji metra to nie lada sensacja, wiec na poczatku niemal wszystkie pary oczu skierowane sa na mnie, ale w koncu lokalsi sie przyzwyczajaja do mojej obecnosci i kontynuuje podroz bez natretnej obserwacji. Musze przyznac, ze o ile Egipcjalnie momentami potrafili byc nachalni i glosni, to nikt przez caly pobyt mnie nie oszukal, wydawano reszte, nie probowano doliczyc dodatkowych oplat itd. a w urzedzie pocztowym obsluzono poza kolejnoscia (widokowki dotarly do Polski w ciagu tygodnia). Poza hotelem polecam takze kawiarnie La Poire w poblizu placu Tahrir (pyszne ciasta oraz rozne rodzaje kaw w naprawde przystepnej cenie), nie polecam za to Muzeum Starozytnosci, gdzie mozna poczuc sie jak w zatechlej pracowni biologicznej w polskiej szkole, prezentowane ekspozycje zupelnie mnie nie zainteresowaly, a Egipcjalnie za wstep dla turystow nieco sobie licza.
Wieczor to noc pelna emocji, po raz pierwszy mialem bowiem okazje przeleciec sie liniami Emirates, ktore slyna z bardzo wysokiego poziomu obslugi na pokladzie. I rzeczywiscie, serwis jest godny linii 5-gwiazdkowej, obsluga dwoi sie i troi, zagaduje, serwuje alkoholowe drinki oraz podwojna porcje kolacji a na deser przesympatyczny pan steward zegna sie po polsku mowiac „Do widzenia”. Bardzo mily gest (Zaznaczam, pan nie byl Polakiem!) Do tego oczywiscie wyborna rozrywka pokladowa, az szkoda, ze rejs trwaj jedynie 3 godziny.
Dubaj mialem okazje odwiedzic przed paroma laty, teraz to taka sympatyczna rewizyta polaczona z kapielami w basenie na dachu hotelu Dusit Thani, plazowaniem, zakupami oraz nowymi punktami w postacji wizyty na szczycie Burj Khalifa oraz w meczecie w Abu Dhabi. Widok z najwyzszego budynku swiata podczas zachodu slonca robi wrazenie, ale zdecydowanie bardziej podoba mi sie Wielki Meczet Szejka Zajeda w Abu Dhabi, ktorego biel przy pelnym sloncu az bije po oczach. Arabska ornamentyka, przepych a jednoczesnie nowoczesne rozwiazania doskonale obrazuja to, jak obecnie wygladaja Zjednoczone Emiraty Arabskie. Ponad 40-stopniowy upal daje sie we znaki, ale to w sumie jedyna niedogodnosc, ktora odczuwam podczas pobytu w Dubaju. Rejs powrotny UIA na szczescie udaje sie jakos przetrwac, tym razem oblozenie jest sporo mniejsze i nie ma problemu z przestrzenia na nogi 😊 A w drodze powrotnej podczas przesiadki w Kijowie ruszam do miasta, gdzie konsumuje przysmaki w Puzatej Chacie. Omomom!

Sowieckie imperium: Almaty & Biszkek / 11.10.2018 - 16.10.2018

W październiku po wakacyjnej przerwie wróciłem na szlak podróżniczy; tym razem wybieram się na rubieże dawnego ZSRR. Ponad rok temu kupiłem bilety w taryfie low cost linii Ukraine International Airlines na trasie WAW-KBP-ALA & TSE-KBP-WAW. W Astanie miałem okazję być nieco ponad 2 lata temu podczas meczu polskiej reprezentacji z Kazachstanem i spodobało mi się na tyle, że postanowiłem odwiedzić dawną stolicę kraju Ałma-Atę (zwaną obecnie Ałmaty), a skoro byłem już tak blisko Kirgistanu, to zdecydowałem się jeszcze na jednodniowy wypad do Biszkeku i dla urozmaicenia trasy rejs linią Air Astana do obecnej stolicy Kazachstanu.
Rejs z Warszawy do Kijowa trwał nieco ponad godzinę, podczas odprawy online u ukraińskiego przewoźnika wybrałem sobie miejsce 7A przy oknie, podczas lotu z racji pięknej pogody mogłem rozkoszować się krajobrazem :) Kilkugodzinną przerwę w podróży wykorzystałem na wydostanie się z lotniska Boryspol i skorzystanie z dobrodziejstw kuchni ukraińskiej w Pyzatej Chacie w pobliżu stacji metra Pozniaky w centrum handlowym Piramida. Na poklad rejsu do Ałma-Aty zaproszono nas o czasie. Warto w tym miejscu przypomnieć. że ukrainskie linie po wprowadzeniu taryfy low cost zmniejszyly limit bagazu podrecznego do 7 kg na osobe a na lotnisku KPB w następuje wyrywkowa (lub nie!) weryfikacja wagi. Kobieta z personelu lotniska wazyla podreczna waga niemal kazda walizke kabinowa, u mnie wyszlo 8 kg, na szczęście nie musiałem się przepakowywać. Kilka minut po zajeciu przeze mnie na pokładzie B737-800 miejsca 7D (tym razem przy przejściu ze względu na długi czas lotu oraz mój wzrost) stanela nade mna sluszncyh rozmiarów starsza Ukrainka i zaczela mi zarzucac, ze zajalem jej miejsce, ze ona ma korytarz a ja okno, ale bylem pewien swojej racji i nie dalem sie zepchnac na gorsze dla mnie miejsce. Nie po to czuwalem na 48 h przed wylotem, by od razu wybrac to miejsce. W koncu owa pasazerka zawolala stewardese i niezle sie zdziwiła, ze to ja mam racje, nadasana usiadla w końcu pod oknem. Uff, co za numer, na tyle lotow (dokladnie 428w chwili obecnej) nigdy mi sie cos takiego nie zdarzylo. Co ciekawe kilka minut po starcie ta pasazerka zaczela mnie sympatycznie zagadywac i pytac skad jestem i po co lece do Alma-Aty, ona polecala bardzo Baku, ktore ja akurat juz odwiedzilem i mogłem jej przytaknąć. Widocznie pani chciała zetrzeć złe wrażenie, niech zna moje dobre serduszko ;) Na starcie pilot Rusłan zapowiedzial, ze z racji złej pogody na trasie spodziewane sa turbulencje, ale nic takiego nie mialo miejsca, byla piekna noc i przez szyby migotały swiatla miast pod nami niemal cala droge. Wystartowalismy ponad 45 minut po czasie, pilot wprawdzie wspomniał, z jakiego to powodu, ale jego angielski byl z tak mocnym wschodnim akcentem, ze tego akurat nie zrozumialem. Zaraz po starcie wystartowal serwis, byl do wyboru kurczak lub makaron, oprócz dania głównego była mała porcja marchewki z groszkiem i plasterek wedliny, maslo, buleczka i ciasto oraz kawa/herbata i woda. Sokow, napojów gazowanych czy alkoholowych nie serwuja za darmo, a jedynie za dodatkowa oplata w euro. Po zebraniu przez załogę tacek z jedzeniem ruszylem do toalety, a kiedy z niej wrocilem na moim miejscu siedzial jakis chlopak, który lamana angielszczyzna probował mi wytlumaczyc, ze stewardessa pozwolila mu sie przesiasc na moje miejsce. Mial w reku karte pokladowa z numerem miejsca 30D i nalegał, bym usiadł na jego miejscu, co mi zupełnie nie było w smak. W koncu obudzila sie moja „ulubienica” z miejsca 7F i po ukrainsku pouczyla go, ze to moje miejsce i wreszcie odszedł na tył maszyny cos marudzac czy przeklinając pod nosem. Jak widac moja miejscowka byla bardzo pozadana :D Po ladowaniu na lotnisku ALA trzeba wypelnic karte migracyjna z bardzo podstawowymi danymi i juz mozna stawac w kolejce do okienek z kontrola paszportowa. Nieco mi tam zeszlo, bo przed nami przylecial Turkish Airlines, zaraz po nas siadala Air Astana z Moskwy i Pegasus ze Stambulu Sabiha. Pani po rosyjsku spytala skad przyleciałem a potem dlugo wertowala moj paszport. Od razu domyslilem sie, ze szukala pieczatki z mojego poprzedniego pobytu, a ta mam w starym paszporcie i w koncu pa ruskij spytala, czy jestem pierwszy raz. Wytlumaczylem jej, ze we wrześniu 2016 mialem stary paszport i dopiero wtedy spojrzala na date wystawienia dokumentu. Pewnie mieli mnie już zarejestrowanego w swoim systemie i nie zgadzal sie jej numer paszportu.
Kiedy opuscilem strefe przylotów bylo wciaz ciemno, oczywiscie od razu obstapili mnie taksowkarze, ale stanowczo im podziekowalem, w kantorze wymienilem dolary na tenge i zaszylem sie w lotniskowej kantynie na sniadaniu, mialem gruzinskie chaczapuri, dwa nalesniczki z twarogiem i czaj (parzony samemu, bo Ciocia Stasia z „Klanu” zmarla w te wakacje) za 9 zl! U nas na lotnisku za tyle mozna kupić małą butelkę wody. Potem jeszcze pokrecilem sie na poziomie wylotów, poczytałem cyrylicą, dokąd odlatują najbliższe samoloty podpatrywałem się z zaciekawieniem w mundury i ogromne czapki z rondem kazachskim pogranicznikow, to tak smiesznie na nich wyglada. Ok. godz. 7 rano gdy już zrobiło się widno wyszedłem przed terminal. Na przystanku widnieje jedynie numer autobusu 92 i żadne inne linie nie podjeżdżały na lotnisko przez ok. 20 minut (a stały już kolejne 2-3 busy z numerem 92), więc w końcu wsiadłem do środa, bilet nabyłem u kierowcy (cena 150 tenge, z kartą Onay wychodzi 80 KZT) i wysiadłem po dość długiej jeździe niemal bezpośrednio przy stacji metra Raiymbek Batyr, skąd podziemną kolejką (żeton za 80 tenge) udałem się już w okolice mojego hotelu na ulicy Dostyk. Przy wejściu do metra trzeba przejść przez wykrywacz metalu oraz zeskanować bagaż. Samo metro jest nowoczesne, zostało oddane do użytku dopiero kilka lat temu. Sprawnie sie w nim porusza, większość komunikatow jest także w języku angielskim. Po wyjściu z metra na stacji Abay powitała mnie piekna pogoda, było slonecznie i ciepło a w oddali majaczyły malownicze lancuchy gorskie. Pierwsze chwile spędziłem w ulubionym Starbucksie przy latte i nowojorskim sernikuw centrum handlowym Dostyk Plaza, było jeszcze jest dosc wczesnie (w moim hotelu oficjalnie przyjmuja od 13:00), wiec postanowilem sie zrelaksowac w kawiarni.
W piatkowe popołudnie zdobyłem szczyt widokowy Kok Tobe, można na niego wjechać kolejką linową spod stacji metra Abay, ale ja wybrałem autobus o numerze 99 a na sam wierzchołem góry dotarłem już pieszo. Na samej górze poza piękną panoramą Tienszanu można skorzystać z nieco jarmarcznych atrakcji jak diabelski młyn, gokarty itd., jest tam też restauracja, małe ZOO, kramy z pamiątkami (polecam tam zakup magnesów!), jest także pomnik zespołu The Beatles, można się sfotografować z muzykami. Po zejściu na dół do miasta zrobiłem sobie bardzo długi spacer do miasta, gdzie podziwiałem dawne gmachy rządowe, parki oraz sobór św. Mikołaja, który na myśl przywodzi moskiewski Plac Czerwony. Trafiłem także na deptak zwany Arbatem, w pobliżu którego ulokowały się domy towarowe oraz eleganckie restauracje czy kawiarnie. W drodze powrotnej wstąpiłem jeszcze do McCafe na malinowego makaronika i cappuccino, musiałem nieco dać odpocząć schodzonym nogom. W sobotę odwiedziłem zaś największy meczet kraju, spacerowalem po kolorowych miekkich dywanach i siedzac po turecku obserwowalem modlacych sie. Meczet robi wrazenie, chociaz najpiekniejszy na swiecie jest moim skromnym zdaniem ten w Abu Dhabi, mam nadzieję zobaczyć go za rok. Położony w pobliżu Zielony Bazar to klimaty lat 90. w Polsce, zaś \swiezy sok z owocow granatu - pychotka! Skosztowałem także lokalnego kebaba, samsę i baklavę a w jednym z supermarketów trafiłem na napój Coca Cola Coffee, było też moje niedawne odkrycie, czyli Sprite ogórkowy, lubię wszelkie nowinki spożywcze i nieoczywiste smaki, np. w Kijowie zaopatrzyłem się w owsiankę o smaku tiramisu czy panna cotta. Bardzo atrakcyjne cenowo były także maski do twarzy w płachcie koreańskiej marki Missha, które w ich oficjalnych salonach można było nabyć już za 500 tenge (nieco ponad 5 zł!).
W niedzielę zgodnie z planem robiłem trasę Ałmaty – Biszkek. Bilet na marszrutkę z dworca Sayran kupuje się w kasie w pobliżu stanowiska numer 1, koszt to 1800 tenge. Z biletem/paragonem przechodzimy przez kontrolę ("cieć" rozwalony przy biurku przy barierkach sprawdza wydruk z kasy) i wychodzimy na zewnątrz, gdzie na pierwszym stanowisku (dobrze oznaczonym) czeka już na nas marszrutka. Kierowca schował mój bagaż na tył vana i po około ok. kwadransie oczekiwania na komplet pasażerów ruszyliśmy. Droga do granicy minęła całkiem szybko, w niedzielne przedpołudnie ruch był znikomy. Po drodze nie było żadnego przystanku. Przed granicą kierowca wydaje nam bagaże i pieszo udajemy się do kontroli, gdzie najpierw skanowane są bagaże a potem ustawiamy się w kolejce do kazachskich pograniczników. Było czynnych całkiem sporo stanowisk, ale przestrzegam, że z racji przepychanek osób chętnych do szybszego przekroczenia granicy nieco to trwa. Straż graniczna oddaje nam paszport z pieczątką wyjazdową oraz małą karteczkę, którą oddajemy żołnierzowi stojącemu na moście granicznym, idziemy przez most wytyczonym korytarzem i docieramy na stronę kirgiską, gdzie przejście jest mniejszych rozmiarów, ale wydaje mi się, że kolejka posuwa się sprawniej i po chwili jestem bogatszy o kolejną pieczątkę w paszporcie. Po wyjściu czekają już na nas taksówkarze, ja jednak szukałem mojej marszrutki, ale najwidoczniej kierowca nie raczył na mnie poczekać bądź zawrócił przed granicą. W kantorze wymieniłem euro na somy (dość słaby kurs), a kilka metrów dalej pan już nawoływał do marszrutek jadących z parkingu do centrum Biszkeku, przejazd to wydatek raptem 30 somów, nie ma się czego bać, chociaż ścisk w nich potrafi być niemiłosierny. W moim przypadku cała podróż do stolicy Kirgistanu zmieściła się w ok. 4 godzinach
Sam Biszkek to powrót do przeszłości, wydaje się, że wszyscy o tym mieście zapomnieli, w hotelu byłem jedynym gościem tej doby. Dominuje architektura rodem z ZSRR, w mieście znajdziemy pomnik Lenina oraz innego rodzaju zabytki z minionej epoki, są symbole „pabiedy”, jest wiele gigantycznych budynków rządowych w wokół centralnego placu Ała-Too przy maszcie z flagą narodową wartę trzymają żółnierze. Jedyną rozrywką jest tętniączy życiem dom towarowy CUM, gdzie zwłaszcza w KFC (powiew Zachodu!) można spotkać istne tłumy Kirgizów. Kolejnego dnia o poranku ruszam na lotnisko FRU, skad linią Air Astana odlatuję z powrotem do Kazachstanu. NA lotnisko dostaję się marszrutką # 380, odjezdza ona w Biszkeku z okolic ambasady Indii. Nieco czasu zajelo mi zlokalizowanie jej postoju. Otoz zatrzymuje sie ona na ul. Jash Gvardiya Blvd. w poblizu skrzyzowania z ul. Frunze, takze jest maly kawalek do przejscia od samej ambasady przy rondzie/stacji paliw.
O dziwo lotnisko w Biszkeku prezentuje się nadspodziewanie dobrze w porównaniu z miastem, jest przestronne a obsługa komunikuje się bezproblemowo w języku angielskim, co w stolicy Kirgistanu nie było takie oczywiste. Akurat trwa poranna fala odlotów, startuje rejs Turkish Airlines do Stambułu, chwilę później rozpoczyna się boarding pasażerów odlatujacych linią Uzbekistan Airways do Taszkientu a także linią China Southern do chińskiego Urumczi, przez szybę obserwuję także lądowanie kirgiskiej taniej linii Air Manas (spółka córka tureckiego Pegasusa obsługująca trasy lokalne). Mój Embraer 190 linii Air Astana rozkładowo melduje się na płycie lotniska FRU i niebawem mogę zająć miejsce, podczas boardingu okazuje się, że ze względu na wyważenie samolotu zostało zmienione moje miejsce i siadam w piątym rzędzie (12K – uwagę zwraca niestandardowa numeracja siedzeń), co bardzo mi odpowiada. Na pokładzie jest raptem 30 osób, większość ma transfer w Astanie (TSE) na inne połączenia tego przewoźnika. Linia uchodzi za jedną z lepszych i muszę jej to przyznać. Na trwającym nieco ponad godzinę locie po osiągnieciu wysokości przelotowej rozpoczyna się serwis w postaci ciepłego ciasta z farszem mięsno-warzywnym oraz gorących i zimnych napojów. W nocy nastąpiło załamanie pogody i kazachska stolica wita mnie niskim pułapem chmur, temperaturą w okolicach zera i intensywnymi opadami śniegu z deszczem. Przybijamy do rękawa i udajemy się do nowego terminala 1, za mojej poprzedniej bytności w Astanie był on jeszcze w budowie, akurat o tej porze nie ma innych lądujących samolotów, kontrola paszportowa jest błyskawiczna, wkrótce odbieram bagaż rejestrowanz (tym razem mam ten przywilej) i ruszam przed terminal, gdzie po chwili wsiadam w autobus 12 jadący do dworca kolejowego. Widzę, że dokonała się rewolucja w komunikacji, wprowadzono karty miejskie a bilety kupuje się u kierowcy (90 tenge + kolejne 90 tenge za bagaż), nie ma już osobnego stanowiska sprzedawcy biletów/kontrolera.
Tymczasem po przybyciu na miejsce do hotelu Art Astana spotkała mnie dosć niemiła niespodzianka. Nocleg miałem zarezerwowany niemal jak zawsze na portalu Booking.com a cena wynosiła 2000 KZT Na miejscu recepcjonistka poinformowala mnie, ze to byl blad cenowy i mam zaplacic 11 000 KZT i co wiecej akceptuja tylko gotowke, chociaz na stronie widnieje inormacja o platnosci karta. Co ciekawe, cała konwersacja przebiegała przy użyciu translatora, gdyż ani ona ani jej koleja nie mówili ani słowa po angielsku! Ale 2 lata temu w Astanie spotkało mnie to samo :D Rad nierad udalem sie do bankomatu po gotowke i oplacilem calosc, dostalem pokwitowanie z hotelu z oficjalna stawka 11 000 tenge i napisalem reklamacje do Booking.com. Do momentu rezerwacji nie otrzymalem ani od nich ani od hotelu zadnej informacji o anulacji rezerwacji czy bledzie cenowym, nikt tez nie kontaktowal sie ze mna telefonicznie w tej sprawie. Zobaczymy, czy zwrócą mi owe 9000 tenge, dotychczas miałem same pozytyzwne doświadczenia w z tym portalem i już dwa razy zwracali mi różnicę na kartę kredytową.
Niestety, z racji niesprzyjającej aury niemal cały poniedziałek spędziłem w kawiarni, gdzie studiowałem francuską gramatykę, jakiekolwiek spacery po mięscie skutkowałyby zmoknięciem i przeziębieniem a tego chciałem uniknąć. Dobrze, że Astanę odwiedzilem już wcześniej, także niewiele straciłem tym razem. Natomiast kolejka z lotniska do miasta wciąż w trakcie budowy, teraz termin jej otwarcia to rok 2020. W wielu miejscach stoją już konstrukcje wiaduktów, będę trzymał kciuku za tę budowę oraz za rozbudowę metra w Ałma-Acie. O 2 w nocy zamówionym Uberem odjeżdżam w stronę lotniska, tym razem dojazd zajmuje mi jedynie 20 minut a całość kosztuje raptem ok. 13 zł. O tak, ceny w Kazachstanie i Kirgistanie zdecydowanie należą do bardzo niskiej półki cenowej :) O dziwo, lot do Kijowa mimo początkowego opóźnienia ląduje prawie 50 minut przed czasem, mam zatem sporo czasu, by jeszcze dotrzeć do centrum miasta i ta Chreszczatyku skosztować croissanta z Nutellą i bananami oraz pysznej kawy a następnie zjeść barszcz ukraiński w Puzatej Chacie :) Daswidanja, wpadnę ponownie w czerwcu 2019!

Sonety odeskie / 16.10.2015 - 17.10.2015


W piątkowy poranek przybywam na Lotnisko Chopina, by ruszyć w kolejną podróż. Jako cel podróży tym razem wybrałem Odessę, ukraiński kurort nad Morzem Czarnym. W Polsce dominuje już jesienna słota i szaruga za oknem, rezerwując bilety podejrzewałem, że w tamtych stronach będzie jeszcze przyjemnie ciepło i pogoda rzeczywiście okazała się dla mnie łaskawa. Zaraz po wejściu do hali odlotów stołecznego lotniska dostrzegam grupkę wyróżniających się osób, z oddali ktoś je fotografuje. Wystarczył jeden rzut oka i widzę, że oto zebrały się nasze lokalne celebrytki Omenaa Mensah, Katarzyna Bujakiewicz i Weronika Książkiewicz, robią wokół siebie bardzo dużo hałasu. Tymczasem przy stanowiskach odprawy klasy biznes PLL LOT jak to zwykle bywa nie ma nikogo w kolejce, szybko nadaję bagaż, odbieram kartę pokładową i udaję się fast trackiem do kontroli bezpieczeństwa, tutaj również nikt akurat nie korzysta z oferowanych przywilejów, więc już po chwili melduję się w LOT Busines Lounge Polonez i przy śniadaniu relaksuję się przed lotem LO 767 WAW-ODS.


Po słodkiej chwili dekadencji przechodzę do kontroli paszportowej a następnie zasiadam przy bramce numer 13. W barku widzę ponownie nasze celebrytki, okazuje się, że dołączyła do nich jeszcze Justyna Steczkowska. Chwilę później pojawiają się przy boardingu rejsu linii Enter Air do Agadiru, obsługa lotniska je pospiesza, bo na dole czeka już autobus, który przewiezie pasażerów do samolotu, ale panie muszą jeszcze zrobić sobie pamiątkowe selfie. Najbardziej niemiła dla obsługi jest Omenaa, która ignoruje pracownice lotniska, twierdzi, ze przecież maja jeszcze czas i ja odgania. Ot, prawdziwe gwiazdy ;)
Niebawem rozpoczyna się boarding mojego rejsu LO767 do Odessy, wśród pasażerów dominują Ukraińcy, wchodzenie do samolotu odbywa się nadzwyczaj sprawnie i wkrótce po zajęciu miejsca 7D słyszę magiczny komunikat szefowej pokładu pani Ewy Sztando „boarding completed” i kapitan Bronisław Socha może rozpoczynać rejs. Ruch w Warszawie o tej porze nie jest zbyt duży, szybko kołujemy i wznosimy się w przestworza. Sam rejs trwa 1,5 h, zatem €“ w sam raz, by zapoznać się z październikowym wydaniem magazynu pokładowego „Kalejdoskop”. Na Ukrainie zachmurzenie jest znacznie mniejsze niż w Polsce i przed podejściem do lądowania można obserwować Odessę z lotu ptaka, widać brzeg Morza Czarnego. Kiedy samolot kołuje po płycie widzę, w jakim kiepskim jest ona stanie, duże popękane połacie, asfaltowa droga techniczna dla samochodów lotniska  jest niemal cala podziurawiona, wystają z niej chwasty, chyba jeszcze nie widziałem tak zniszczonej nawierzchni. Obok na płycie lotniska stoi maszyna Austrian Airlines z Wiednia, do naszego Embraera podchodzi już ukraińska asysta i niebawem wychodzimy na zewnątrz. Pogoda dopisuje, jest ciepło i słonecznie. Terminal prezentuje się bardzo skromnie, poziom przylotów jest miniaturowy, praktycznie w jednym pomieszczeniu jest kontrola paszportowa a tuż za nią taśma na odbiór bagażu, na które to musimy czekać dość długo. Po wyjściu z terminala niemal od razu zaczepiają mnie naciągacze oferujący taxi, ale stanowczo nie mam zamiaru korzystać z ich pomocy ("nie nada!"). Po prawej stronie parkingu przed lotniskiem znajduje się przystanek trolejbusu oraz marszrutek, w bezpośrednią okolicę mojego hotelu podjeżdża marszrutka numer 117. Busik nie wygląda zbyt atrakcyjnie, jest mocno zużyty i rozklekotany, ale to taki urok tamtych stron, stojący obok trolejbus lata świetności również zdecydowanie ma już za sobą. Podroż do ścisłego centrum trwa około 50 minut, drogi są szerokie i względnej jakości, okoliczne zabudowania nie straszą. Przed wjazdem do miasta zaczynają się korki a ruch uliczny okazuje się być wolna amerykanka, jeden jedzie przez drugiego, a na skrzyżowaniu w okolicy dworca kolejowego, kiedy do ruchu włączają się zdezelowane obdrapane tramwaje można odnieść wrażenie, że panuje tutaj komunikacyjny chaos, jednak w tym szaleństwie jest metoda, najwyraźniej to tutaj codzienność. Okazuje się, że w pobliżu stacji znajduje się duże targowisko w stylu „mydło i powidło”, jak okiem sięgnąć dokoła budy, kramy, szczeki, czyli bazarowa Polska lat 90.:D Warto zauważyć, że już po kilkunastu minutach miasto pokazuje swoje drugie oblicze:€“ jest bardzo zadbane, eleganckie, z okien wystawowych migają znane zachodnie marki, jest sporo ekskluzywnych butików i lokali (w tym liczne gentlemen'ą club), trotuary są czyste i szerokie, a kobiety ubrane są wyjątkowo "strojnie" . W żaden sposób nie czuć, że w okolicy jest wojna a kraj jest pogrążony w kryzysie ekonomicznym, na ulicach sporo przechodniów, kawiarnie i restauracje również tętnią życiem. Marszrutka nagle szybko się wyludnia, wysiadam jako ostatni przy deptaku na ul. Deribasivskiej i szybkim krokiem docieram do hotelu Hermes, w którym mam zarezerwowany nocleg. Wnętrze nowoczesne, sporo kiczowatego plastiku i kryształków, co bardzo mi odpowiada. :-D 
Chwilę później jestem już na zewnątrz i wychodzę na spacer. Pierwsze kroki kieruję na deptak ul. Deribasivska, gdzie bije serce miasta, czas się rozgrzać latte z McDonald’s z syropem orzechowym i ciastkiem wiśniowym. Obok zlokalizowany jest 5-kondygnacyjny dom towarowy Europa, w podziemiach znajduje się supermarket Tavria B, a na ostatnim pietrze możemy spróbować ukraińskich specjałów w Puzatej Chacie. Zakupy zostawiam sobie na późniejszą porę, a swoje kroki kieruję ku stoiskom z pamiątkami. Po zakupie souvenirów (magnesy już po 20 hrywien, czyli za niecałe 4 złote, pocztówki po 5 hrywien) mykam na pocztę przy ul. Sadovej. Gmach jak to we wszystkich krajach sowieckich jest bardzo przestronny i wysoki, w Polsce nie spotkałem dotychczas takich wnętrz pocztowych. Wypisuję kartki, zakupiłem znaczki, wrzucam widokówki do skrzynki i ruszam do śródmieścia ku Schodom Potiomkinowskim.  Po drodze podziwiam piękny gmach odeskiej opery i teatru, przed nim znajduje się fontanna i takie oto tło służy wielu osobom do sesji zdjęciowych. Szerokie schody w kierunku portu morskiego stały się symbolem miasta po filmowej kreacji  „Pancernik Potiomkin”, na nich ma miejsce słynna masakra. U podstawy schodów stoi pomnik księcia Richelieu, który władał miastem w czasach jego świetności. Kilkanaście metrów dalej podziwiać możemy posąg carycy Katarzyny II, którą uważa się za założycielkę miasta. Po zejściu schodami staje przed wejściem do części portowej, nad którą góruje szklany gmach hotelu Odessa. Przy nabrzeżu zacumowane są liczne statki, Odessa to jeden z większych portów nad Morzem Czarnym, widać, że ruch jest tam spory, przy porcie znajduje się specjalna stacja kolejowa, gdzie przeładowywane są kontenery, na jednym z budynków dumnie prezentuje się logo Chiquity od bananów. Przechadzam się po promenadzie, można zejść na poziom wody i podziwiać małe łódeczki i jachty, w oddali widać pracujące non-stop dźwigi, istne miasto przemysłowe. Na antresoli przy porcie moja uwagę przykuwa pomnik matki z dzieckiem na ręku, którzy patrzą w stronę morza, być może czekają na ojca-marynarza? Powoli zapada wieczór, wspinam się wiec ku Odessie i bulwarowi i robię zakupy w supermarkecie, z ciekawych dla mnie rzeczy znajduje na półkach sklepowych napój Fanta mandarynkowy czy  baton Bounty o smaku mango. Po całym dniu na nogach sen przychodzi szybko. ;) 
Następnego poranka wstaję i zjeżdżam na dół na śniadanie; jak przystało na kierunek wschodni jest bardzo gościnnie, jedzonka jest pod dostatkiem, w tym dania na ciepło. Za oknem słonecznie, chociaż nieco zimniej i powiewy wiatru jakby silniejsze, ale nie przeszkadza mi to, by po raz kolejny wybrać się na spacer do parku w pobliżu portu.  O tej porze dnia dominują spacerowicze z pieskami. Okrążam śródmieście i udaję się w kierunku dworca kolejowego. Jako pasjonat kolejnictwa jeśli tylko mam okazje, staram się zawsze odwiedzić główne stacje w miejscowościach, które odwiedzam. Dworzec w Odessie jak się tego spodziewałem to dużej wielkości budynek, w środku tętni życie (otwarte są liczne kasy, barek dworcowy, salon fryzjerski oraz stoiska z badziewiem maści wszelakiej), widać, że komunikacja kolejowa wciąż odgrywa tutaj znaczącą rolę. Sam budynek jest bardzo zadbany i czysty, o bezpieczeństwo dba ochrona oraz policja, na pewno nie jest ponuro jak na niektórych stacjach w innych miastach bloku wschodniego. Na rozkładzie widnieją połączenia do Mińska, Moskwy, Kiszyniowa czy Kijowa oraz innych ukraińskich miast. Przy jednym z peronów stoi skład identyczny z tymi, które kursują z Polski. Granatowe wagony wyglądają dość topornie, niczym wywożące do pracy na Sybir. Obok dworca znajduje się sporych rozmiarów cerkiew, złote kopuły są dobrze widoczne z placu przydworcowego, przed wejściem do świątyni prawosławni duchowni z obowiązkowymi długimi brodami sprzedają kwas chlebowy. Nieopodal znajduje się piętrowy McDonald’s z opcja McDrive, tym razem testuję ciabattę z mozzarellą i pomidorami oraz McTost z serem camembert i wzmacniam się espresso. I’m lovin’ it. Po regeneracji zmierzam do parku im. Tarasa Szewczenki, tam przed pomnikiem ukraińskiego wodza odbywa się akurat jakiś festyn, ochotnicy biorą udział w karaoke, ale repertuar to piosenki w lokalnym języku, twórczość dla mnie zupełnie obca. Przemierzam park, podziwiam stadion zespołu „Czernomorec”, na zadbanych alejkach spacerują rodziny z dziećmi, ścieżka prowadzi mnie do kolejnego monumentu, jakim jest pomnik nieznanego marynarza. W alei zasłużonych można złożyć hołd poległym walczącym w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej (1941-1945). Po raz kolejny mam okazję podziwiać Morze Czarne z góry, tym razem port zostaje lekko z boku i można dokładniej przyjrzeć się morskiej toni. Tą samą drogą wracam do miasta, czas na degustację barszczu ukraińskiego i innych przysmaków tej kuchni. Ceny bardzo przystępne, za dwudaniowy obiad zapłaciłem równowartość niecałych 10 złotych. Tymczasem wybiła godzina 14, zbieram się do hotelu po manatki i ruszam na główną ulicę celem zatrzymania marszrutki 117. Mam szczęście, bo przyjeżdża już po chwili, są jeszcze wolne miejsca. Później, zwłaszcza w okolicy dworca kolejowego, robi się na tyle tłoczno, że kierowca nie jest w stanie zabrać wszystkich chętnych. Co ciekawe, do lotniska dojeżdżam już zupełnie sam. 
W hali przylotów jest nieco podróżnych, trwa odprawa na rejs linii Ukraine International Airlines do Kijowa oraz tureckiej Antalyi, po krótkim czasie dostrzegam obsługę przygotowującą do odprawy stanowisko PLL LOT. Nasza linia wykonuje z Warszawy jeden rejs dziennie, mają nawet swoje własne biuro na antresoli i z tego, co zauważyłem, jest to linia popularna wśród Ukraińców, na pokładzie doliczyłem się tylko 3 Polaków, reszta dzierżyła w dłoni granatowe paszporty. Ustawiam się w kolejce do odprawy dla pasażerow klasy biznes, przede mną stoi grupka cudzoziemców ze złotymi kartami Star Alliance / Miles & More, pan z obsługi (jak się okazuje Polak) zaprasza mnie priorytetowo do stanowiska obok. Następnie trzeba przebić się przez kontrolę bezpieczeństwa, która przesuwa się bardzo powoli. Najpierw pani weryfikuje nazwisko na karcie pokładowej z danymi w paszporcie, następnie kontrola bezpieczeństwa i jeszcze kontrola paszportowa, po raz kolejny żadnych pytań i kolejna pieczątka w paszporcie. Zaraz za budkami strażników znajduje się maluteńki sklepik z alkoholem, jeśli ktoś planuje zakup trunków, to radzę zrobić to wcześniej na mieście. Po drugiej stronie znajduje się równie mały sklepik z perfumami oraz kawiarnia, dość mocno obłożona przez wczasowiczów czekających na rejs do Antalyi. Na lotnisku znajdują się raptem 4 wyjęcia, wszystkie są zlokalizowane tuż obok siebie, nie ma mowy, by się zgubić. Czas szybko upływa mi na nadrabianiu zaległości w lekturze „internetów”, Embraer PLL LOT z Warszawy ląduje w Odessie przed czasem i nasz boarding rozpoczyna sę rozkładowo. Pasażerów jest malutko, szybko zostajemy odwiezieniu do samolotu, w progu wita nas uśmiechnięta szefowa pokładu p. Urszula Młokosa. Zajmuję wybrane wcześniej miejsce 10D, tym razem fotel obok jest wolny, zatem mam dla siebie sporo przestrzeni.  Kapitan rejsu Janusz Kozłowski wita pasażerów i podaje podstawowe informacje na temat lotu. Chwilę później gasną światła i startujemy, po raz ostatni zerkam na Odessę i Morze Czarne z lotu ptaka. Cały rejs mija bardzo spokojnie, zaczytuję się w prasie, którą poczęstowałem się w saloniku na lotnisku w Warszawie. Lądujemy w niemal całkowitych ciemnościach, nad Warszawą niebo jest zasnute gęstymi chmurami i mgłą, nie mam okazji podziwiać panoramy miasta z lotu ptaka, a to coć, co tygryski lubią najbardziej :( Do zobaczenia w przestworzach!